Bogactwa naturalne Morza Bałtyckiego

Bogactwa naturalne Morza Bałtyckiego można podzielić na żywe i mineralne.

Żywe bogactwa naturalne Ba łtyku

Żywe zasoby naturalne Bałtyku to przede wszystkim ryby. Do podstawowych gatunków łowionych w tym morzu należą: śledź, dorsz, makrela i szprot, ale równie ważne są płastugi (gładzica, skarp, stornia) i ryby wędrowne (troć, łosoś, węgorz). Niewielkie, lokalne znaczenie użytkowe mają także takie ryby morskie jak: belona, węgorzyca, ostropłetwiec, sielawa, sieja i stynka.

bogactwa bałtykup> Od 1945 r. notowany był stały, systematyczny wzrost połowów wszystkich gatunków ryb bałtyckich. Do rekordowych połowów doszło w latach 70. i 80. Był to skutek zarówno zwiększania się intensywności eksploatacji rybackiej, jak również wzrostu żyzności morza. Lata 90. zanotowały spadek połowów na Bałtyku, w szczególności dotyczyło to dorsza. Przyczyniła się do tego stagnacja wód głębinowych Bałtyku. Brakowało odświeżających wlewów, co przyniosło w rezultacie spadek zasolenia, uniemożliwiający prawidłowy rozwój składnej ikry. Z powodu spadku połowów niektórych gatunków ryb zwrócono uwagę na konieczność ochrony oraz lepszego gospodarowania żywymi zasobami Bałtyku.

Odłowy ryb w Morzu Bałtyckim regulowane są porozumieniami międzynarodowymi, które zawarto w Konwencji Gdańskiej z 1973 roku. Limity połowowe wyznacza Międzynarodowa Komisja Rybołówstwa Bałtyckiego. Określa ona całkowity dopuszczalny zakres połowów na Bałtyku, a także dokonuje podziału limitów połowowych w narodowych strefach rybackich.

W celu zapewnienia odnawialności żywych zasobów naturalnych Morza Bałtyckiego stosuje się program ochrony ryb. Wprowadza się okresy i obwody ochronne, ograniczające dostęp do tarlisk oraz miejsc wzrostu narybku. Ustanowione przepisy określają odpowiednie parametry środków technicznych stosowanych w rybołówstwie. Moc łowcza statków rybackich również podlega kontroli. Wzrosła ona znacznie po wprowadzeniu akustycznych metod poszukiwania ryb oraz po pojawieniu się możliwości łowienia w pobliżu przeszkód na dnie. Niektóre gatunki ryb bałtyckich podlegają zarybianiu. Dzięki temu zasila się np. niewielką dziką populację łososia, co skutkuje tym, że aż 90% łowionych w Bałtyku łososi pochodzi z materiału zarybieniowego.

Szerokie, kompleksowe działania ochronne spowodowały zahamowanie tendencji spadkowych połowów na Bałtyku i sytuacja większości gatunków ryb morskich zaczyna się poprawiać. Wszystko wskazuje na to, że rybołówstwo w wodach Morza Bałtyckiego będzie miało się coraz lepiej.

Mineralne bogactwa naturalne Bałtyku

Do mineralnych bogactw naturalnych Bałtyku należą odkryte na dnie tego morza surowce (gaz ziemny, ropa naftowa, bursztyn, minerały ciężkie oraz kruszywa: żwir, piaski).

Gaz ziemny i ropa naftowa występują wzdłuż południowo-wschodnich wybrzeży Morza Bałtyckiego, na głębokościach od 2 do 6 km. Badania w poszukiwaniu ropy wykazały, iż najbardziej obiecujące złoża tego surowca znajdują się w polskiej strefie ekonomicznej - na północ od Rozewia. To właśnie w tym miejscu w 1980 r. stanęła pierwsza platforma wiertnicza na Bałtyku. Wydobycie ropy naftowej z tego złoża jest niewielkie (ok. 1000 ton dziennie), co pokrywa zapotrzebowanie polskiej gospodarki w zaledwie 2%. Dziś nadal prowadzi się poszukiwania ropy, również w innych rejonach Bałtyku, m.in. w strefie rosyjskiej w rejonie Kaliningradu.

Innym mineralnym bogactwem naturalnym Bałtyku jest gaz ziemny. Na terenie polskiej strefy znaleziono 4 złoża tego surowca. Ich potencjał wynosi od 7,5 do 10 mld m3. Niebawem rozpocznie się eksploatacja złóż gazu ziemnego.

Na dnie Morza Bałtyckiego kryje się także wiele zasobów materiałów budowlanych, takich jak: głazy, żwiry, otoczaki i piaski. Są one eksploatowane przede wszystkim przez Szwecję, Danię, Finlandię oraz Łotwę. W polskiej strefie Morza Bałtyckiego znaleziono spore ilości tych materiałów na terenie Ławicy Słupskiej, Ławicy Odrzańskiej i w okolicy Koszalina. Już dziś trwają przygotowania do podjęcia eksploatacji przemysłowej materiałów budowlanych na Ławicy Słupskiej. Pozyskiwanie tych surowców z dna morskiego Bałtyku musi być bardzo ostrożne, albowiem istnieje ryzyko naruszenia równowagi ekologicznej, a także zniszczenia cennych zespołów roślinnych oraz zwierzęcych.

Bursztyn to rzadki i cenny surowiec, z którego słynie Morze Bałtyckie. Powstaje on z żywicy drzew iglastych, którymi porastają tereny obecnej Skandynawii. W okresie trzeciorzędu spływającą z drzew żywicę transportowała rzeka, której ujście znajdowało się naprzeciw dzisiejszego polskiego wybrzeża Bałtyku, a następnie żywica ta stopniowo zamieniała się w bursztyn.

Największe złoża bursztynu usytuowane są wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku, na terenach od Chłapowa do Półwyspu Sambijskiego (ok.200 km2). W chwili obecnej bursztyn eksploatowany jest na skalę przemysłową jedynie w rejonie Półwyspu Sambijskiego (rejon kaliningradzki).

Do innych zasobów naturalnych Morza Bałtyckiego należą także: minerały ciężkie (magnetyt, rutyl, cyrkon, granat). Występują one w postaci złóż rozsypiskowych o niewielkiej powierzchni i małej miąższości wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku. Na terenie Morza Bałtyckiego znajduje się też ok. 100 mln. ton konkrecji żelazowo-manganowych. Obecnie eksploatacja złóż lądowych żelaza i manganu zaspokaja potrzeby całej gospodarki, dlatego też nie ma potrzeby pozyskiwania ich z konkrecji bałtyckich. Aczkolwiek w przyszłości złoża te mogą stać się cennym źródłem tych metali.