Morze Bałtyckie

Morze Bałtyckie jest płytkim morzem śródlądowym, umiejscowionym na szelfie kontynentalnym, na północy Europy. Jego granice wyznacza linia poprowadzona od północnego cypla Półwyspu Jutlandzkiego do szwedzkiej wyspy Tjörn. Łączy się ono z Morzem Północnym poprzez Kattegat i Skagerrak oraz Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt).

Powierzchnia zlewni Bałtyku wynosi 1 721 233 km², wraz z cieśninami Sund, Mały i Duży Bełt, Kattegat oraz Skagerrak- 422 300 km², zaś całkowita objętość akwenu - 21 721 km³. Morze Bałtyckie położone jest w strefie klimatu umiarkowanego. Temperatura morza wynosi w zimie od 0 do 2 °C, zaś latem- od 9 do 22°C. W zimie występuje pokrywa lodowa, a także częste mgły.

Jego linia brzegowa ma długość ok. 8100 km2. Jest ona mocno rozwinięta i bardzo urozmaicona. Składa się na nią duża ilość zatok, zalewów, półwyspów, a także wysp i wysepek, które są szczególnie liczne przy wybrzeżach północnym oraz zachodnim.

Największym portem nad Bałtykiem jest Sankt Petersburg, choć ważne są także: Göteborg, Kotka, Helsinki, Gdynia i Aarhus.

Zasolenie Bałtyku waha się od 2 do 12‰, dlatego też określany jest on morzem półsłonym.

Średnia głębokość Morza Bałtyckiego to 52,3 m, zaś maksymalna - 459 m (Głębia Landsort). Jest to zatem akwen dość płytki. Bałtyk dzieli się na trzy baseny: Gotlandzki (najgłębszy), Botnicki i Bornholmski.

Trzema największymi, skutymi lodem zatokami na tym morzu są: Zatoka Botnicka, Zatoka Ryska, Zatoka Fińska. Nieco mniejszymi, choć także ważnymi są: Zalew Kuroński i zatoki: Gdańska, Pomorska, Kilońska i Lubecka. Na wodach Bałtyku występują również wyspy (m.in. największa- Zelandia, Bornholm, Wolin, Olandia, Kotlin, Sarema, Rugia) oraz półwyspy (np. Mierzeja Helska, Wiślana i Kurońska).

Morze Bałtyckie stanowi jedno z najmłodszych mórz Oceanu Atlantyckiego i liczy sobie 12 tys. lat. Na powstanie tego morskiego akwenu decydujący wpływ miał lądolód skandynawski. W swoim rozwoju Bałtyk przechodził kilka faz i kształtował się na obszarze pierwotnego lądu zwanego Fennoskandią. Niekiedy tracił kontakt z oceanem, stając się wtedy olbrzymim jeziorem.

Do Morza Bałtyckiego wpływa około 250 rzek. Największymi z nich są: Wisła, Newa, Odra, Niemen, Lule, Gota, Kemi, Ångerman i Dźwina. Zlewisko Bałtyku wynosi 1 721 238 km² i rozciąga się od Karpat do Sudetów. Na obszarze tym mieszka ponad 150 mln osób.

Bałtyk często nazywa się morzem śródziemnym północnej Europy, gdyż ze wszystkich stron otacza go ląd.

Niestety jest to także jedno z najbardziej zanieczyszczonych mórz świata. Mimo, iż w jego sprawie podpisano wiele konwencji (m.in. Międzynarodową Konwencję Bałtycką w Helsinkach w 1974 r.), to jego stan ekologiczny nie zmienił się znacząco i Bałtyk nadal wiedzie prym wśród najsilniej zanieczyszczonych akwenów wodnych na naszej planecie. Czynnikami wpływającymi na zanieczyszczenie wód Bałtyku są m.in.: rolnictwo, motoryzacja, rozwój i powstawanie nowych miast, budowa rowów melioracyjnych, intensywne uprzemysłowienie, a także okoliczne ścieki i odpady. Jednak największym problemem ochrony Morza Bałtyckiego jest eutrofizacja (zarastanie, powolne wymieranie zbiorników wodnych spowodowane nagromadzeniem się substancji pokarmowych). Przyczyniają się do tego nadmierne ładunki azotu i fosforu, pochodzące z obszarów lądowych głównie w zlewni Bałtyku.

Po II wojnie światowej na dnie Morza Bałtyckiego odkryto ok. 60 tys. ton chemikaliów, które zatopiła tam II Rzesza, stosująca je jako broń chemiczną (gaz musztardowy, tabun). Jeśli substancje te wydostaną się ze zbiorników, to szacuje się, iż nawet jedna szósta uwolnionych substancji mogłaby całkowicie zniszczyć życie na Bałtyku na jakieś 100 lat.

Morskie akweny od dawna stanowią źródło wielu bogactw naturalnych. Dzięki ich wykorzystywaniu możliwy jest rozwój cywilizacji. Badania dna Bałtyku zaowocowały odkryciem złóż takich zasobów mineralnych jak: gaz ziemny, bursztyn, ropa naftowa i kruszywo budowlane. Eksploatacja tych złóż nie jest zbyt intensywna. Największą wartość gospodarczą przedstawiają żywe zasoby Bałtyku, czyli ryby.

W Morzu Bałtyckim żyją: glony wielokomórkowe, krasnorosty, listownica, morszczyny: piłkowany i pęcherzykowaty oraz sałata morska. Fauna Bałtyku jest nieco uboga, a należą do niej m.in.: foka szara, morświn, krewetka bałtycka, węgorz, dorsz, makrela, łosoś, szprot, krab brzegowy, rozgwiazda czerwona, chełbia modra i pąkla.